ยุงลายและยุงรำคาญเป็นพาหะสำคัญของโรคร้าย เช่น ไข้เลือดออก ชิกุนกุนยา ไข้ซิกา และมาลาเรีย การควบคุมยุงภายในบ้าน ชุมชน โรงงาน ฟาร์ม หรือพื้นที่ราชการ จึงเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่ง ซึ่ง “เครื่องพ่นยุง” คืออุปกรณ์สำคัญที่ช่วยกระจายละอองน้ำยาให้กระจายตัวทั่วพื้นที่อย่างรวดเร็ว เหมาะสำหรับการกำจัดยุงตัวเต็มวัยในเวลาอันสั้น

บทความนี้จะพาคุณมารู้จักว่า
✔ เครื่องพ่นยุง คืออะไร
✔ มีกี่ประเภท
✔ ทำงานอย่างไร
✔ ควรใช้แบบไหนถึงปลอดภัย
✔ พร้อมแนะนำเทคนิคสำหรับบ้านและหน่วยงานราชการ

เครื่องพ่นยุง คืออะไร?

เครื่องพ่นยุง (Mosquito Fogger/Fogging Machine) คืออุปกรณ์สำหรับพ่นน้ำยากำจัดยุงให้กลายเป็นละอองลอยขนาดเล็กมาก เพื่อให้กระจายไปทั่วพื้นที่ทั้งภายในและภายนอก โดยออกแบบมาเพื่อกำจัดยุงตัวเต็มวัยในอากาศ ตามแนวสนับสนุนของกรมควบคุมโรคและองค์การอนามัยโลก (WHO)

ประโยชน์หลักของเครื่องพ่นยุง

• ลดจำนวนยุงอย่างรวดเร็วในพื้นที่เสี่ยง
• ป้องกันการแพร่เชื้อโรคจากยุงพาหะ
• ใช้ได้ทั้งบ้านเรือน ชุมชน หมู่บ้าน ฟาร์ม โรงแรม โรงงาน และโรงเรียน
• เหมาะสำหรับงานราชการ เช่น อบต., เทศบาล, หน่วยควบคุมโรคระบาด

ประเภทของเครื่องพ่นยุงที่นิยมใช้ในปี 2025

🔹 1) เครื่องพ่นหมอกควัน (Thermal Fogger)

ใช้หลักการเผาไหม้น้ำมันให้เกิดควันร้อน และพ่นออกมาเป็นละอองควันหนาแน่น
เหมาะสำหรับ: นอกอาคาร พื้นที่โล่ง หมู่บ้าน กำจัดยุงตัวเต็มวัย
ตัวอย่าง: เครื่องพ่นหมอกควัน AIROFOG AT35, POWERFOG F35

ข้อดี

• ควันหนา เห็นชัด ครอบคลุมกว้าง
• พ่นได้รวดเร็ว
• ใช้ในภาคสนามทั่วไป

ข้อจำกัด

• ไม่เหมาะกับในอาคาร
• ต้องใช้เชื้อเพลิง
• ควันค่อนข้างเยอะ

🔹 2) เครื่องพ่นละอองฝอย ULV (Ultra Low Volume)

ใช้มอเตอร์หรือเทอร์ไบน์สร้างละอองขนาดเล็ก 5–30 ไมครอน ไม่มีควัน ไม่มีกลิ่นน้ำมัน
เหมาะสำหรับ: ภายในอาคาร, โรงงานอาหาร, โรงพยาบาล, โรงแรม, ห้องพัก, โรงเรียน

ข้อดี

• ปลอดภัยกว่าแบบควัน
• ละอองแทรกตามมุมได้ดี
• ประหยัดน้ำยา
• พ่นในห้องได้โดยไม่ทิ้งคราบ

ข้อจำกัด

• ราคาสูงกว่าเครื่องพ่นควัน
• ต้องใช้ไฟฟ้าหรือแบตเตอรี่

เครื่องพ่นยุงทำงานอย่างไร?

🔹 1) หลักการทำงานเครื่องพ่นหมอกควัน

• ใช้เชื้อเพลิง (เช่น น้ำมันขาว หรือเบนซิน + น้ำยาพ่นยุง)
• ความร้อนจากเครื่องทำให้น้ำยาแตกตัวเป็นควันละเอียด
• ควันที่ออกมาจะกระจายไปตามอากาศและช่องว่าง
• เมื่อยุงบินผ่านควัน จะสัมผัสน้ำยาและตายอย่างรวดเร็ว

🔹 2) หลักการทำงานเครื่องพ่นละอองฝอย ULV

• ใช้มอเตอร์ความเร็วสูงพ่นน้ำยาให้แตกเป็นละออง
• ละอองขนาด 5–30 ไมครอนลอยตัวได้นานและกระจายทั่วพื้นที่
• เหมาะสำหรับห้องปิด พื้นที่อาหาร พื้นที่ที่ต้องการความปลอดภัยสูง

ใช้งานอย่างไรให้ปลอดภัยที่สุด? (ตามมาตรฐานกรมควบคุมโรค)

✅ 1) เลือกเครื่องให้เหมาะกับพื้นที่

• ในบ้าน → เครื่องพ่นยุง ULV (ปลอดควัน)
• นอกอาคาร → เครื่องพ่นหมอกควัน
• โรงงานอาหาร / โรงพยาบาล → ใช้เฉพาะ ULV เท่านั้น

✅ 2) เลือกน้ำยาที่ได้รับอนุญาตจาก อย.

สารออกฤทธิ์ที่ปลอดภัย เช่น

• Deltamethrin
• Permethrin
• Cypermethrin
• Etofenprox

หลีกเลี่ยงสารต้องห้ามและสารที่ไม่ผ่าน อย.

✅ 3) ปฏิบัติตามความปลอดภัยระหว่างใช้งาน

• สวมหน้ากาก N95 / ถุงมือ / ชุดป้องกัน
• ห้ามพ่นใกล้เด็ก สัตว์เลี้ยง และอาหาร
• เปิดประตู–หน้าต่างให้อากาศถ่ายเทหลังพ่น 20–30 นาที
• ตรวจเช็กสภาพเครื่องก่อนใช้งานทุกครั้ง

✅ 4) สำหรับงานราชการหรือชุมชน

• ควรมีการสำรวจลูกน้ำก่อน–หลัง
• พ่นเฉพาะเวลาที่สำนักควบคุมโรคแนะนำ (เช้า–เย็น)
• ใช้เครื่องพ่นยุงที่ได้รับการรับรอง เช่น WHO, IPARC, TUV

ข้อสรุป: เครื่องพ่นยุงแบบไหนดีที่สุด?

ประเภทเครื่อง	เหมาะสำหรับ	จุดเด่น	ข้อจำกัด
เครื่องพ่นหมอกควัน	นอกอาคาร ชุมชน หมู่บ้าน	ครอบคลุมไว เห็นผลเร็ว	ควันเยอะ ไม่เหมาะในห้อง
เครื่องพ่น ULV	ภายในอาคาร โรงงาน โรงแรม	ปลอดควัน ละอองละเอียด	ราคาสูงกว่าแบบควัน

ถ้าต้องพ่น “ในบ้าน–ในอาคาร” → ULV คือคำตอบ
ถ้าต้องพ่น “ภายนอกหรือพื้นที่กว้าง” → หมอกควันเหมาะกว่า