การ จัดซื้อเครื่องพ่นหมอกควัน เพื่อใช้ในภารกิจกำจัดยุงลายและป้องกันโรคไข้เลือดออก เป็นงานสำคัญของกองสาธารณสุขและสิ่งแวดล้อมในหลายหน่วยงานราชการ แต่การดำเนินการภายใต้ พ.ร.บ.จัดซื้อจัดจ้าง 2560 มีรายละเอียดที่ซับซ้อนและต้องใช้ความระมัดระวังสูง เพื่อให้โปร่งใส ตรวจสอบได้ และได้สินค้าที่มีคุณภาพ
บทความนี้จะสรุปประเด็นสำคัญที่เจ้าหน้าที่พัสดุและคณะกรรมการกำหนดร่างขอบเขตงาน (TOR) ต้องรู้ เพื่อลดความเสี่ยงจากการถูกตรวจสอบและได้รับครุภัณฑ์ที่ไม่ตรงตามความต้องการ
5 สิ่งที่ต้องระวังในการจัดซื้อเครื่องพ่นหมอกควัน ตามกฎหมายใหม่
1. การกำหนด “สเปคเครื่องพ่นหมอกควัน” ต้องไม่ล็อคสเปค
หัวใจสำคัญของ พ.ร.บ.จัดซื้อจัดจ้าง 2560 คือการส่งเสริมการแข่งขันอย่างเป็นธรรม ดังนั้นในการกำหนด สเปคเครื่องพ่นหมอกควัน จะต้อง:
- ไม่กำหนดชื่อยี่ห้อ หรือระบุรายละเอียดที่เจาะจงเฉพาะรายใดรายหนึ่ง
- เน้นการกำหนดคุณลักษณะทางเทคนิคที่จำเป็น เช่น ประสิทธิภาพการพ่น (Flow Rate), ขนาดถังบรรจุน้ำมันและน้ำยา, และน้ำหนักของตัวเครื่อง
- ต้องมีผู้ประกอบการที่สามารถเข้ายื่นข้อเสนอได้มากกว่า 2 รายขึ้นไป เพื่อป้องกันข้อครหาเรื่องการเอื้อประโยชน์
2. การสืบหา “ราคากลางเครื่องพ่นหมอกควัน” ที่ถูกต้อง
การคำนวณ ราคากลางเครื่องพ่นหมอกควัน ต้องเป็นไปตามลำดับที่กฎหมายกำหนด ได้แก่:
- ราคาที่ได้จากการคำนวณตามหลักเกณฑ์ของคณะกรรมการราคากลาง (ถ้ามี)
- ราคาจากบัญชีมาตรฐานครุภัณฑ์ของสำนักงบประมาณ
- หากไม่มีในข้อ 1 และ 2 ให้ใช้ “ราคาตลาด” โดยสืบราคาจากท้องตลาดไม่น้อยกว่า 3 ราย โดยราคาที่นำมาใช้ต้องเหมาะสมกับคุณภาพและคุณลักษณะที่ต้องการ
3. การเลือกใช้ “วิธีจัดซื้อจัดจ้าง” ให้เหมาะสม
การจัดซื้อส่วนใหญ่มักใช้ วิธีประกาศเชิญชวนทั่วไป (e-bidding) หากวงเงินเกิน 500,000 บาท แต่หากเป็นกรณีฉุกเฉินเร่งด่วน เช่น เกิดการระบาดของโรคไข้เลือดออกอย่างรุนแรงในพื้นที่ หน่วยงานอาจพิจารณาใช้ วิธีเฉพาะเจาะจง ได้ตามระเบียบฯ แต่ต้องมีเหตุผลความจำเป็นที่ชัดเจนและหลักฐานการแพร่ระบาดประกอบ
4. การตรวจสอบคุณภาพและ “เครื่องพ่นหมอกควันกำจัดยุง” รุ่นที่ได้มาตรฐาน
หน่วยงานควรระบุใน TOR เครื่องพ่นหมอกควัน ว่าเครื่องต้องได้รับมาตรฐานระดับสากลหรือมาตรฐานอุตสาหกรรม (มอก.) ที่เกี่ยวข้อง เพื่อยืนยันความปลอดภัยต่อผู้ปฏิบัติงาน นอกจากนี้ควรพิจารณาเรื่อง:
- ระบบความปลอดภัย (Auto Shut-off) กรณีเครื่องร้อนจัด
- วัสดุที่ทนทานต่อการกัดกร่อนของสารเคมี
- เสียงรบกวนขณะปฏิบัติงาน
5. การรับประกันและบริการหลังการขาย
เครื่องพ่นหมอกควันเป็นอุปกรณ์ที่ต้องการการบำรุงรักษาบ่อยครั้ง การจัดซื้อจึงไม่ควรดูที่ราคาถูกที่สุดเพียงอย่างเดียว แต่ต้องพิจารณาความพร้อมของ ศูนย์บริการและอะไหล่ โดยควรระบุในเงื่อนไขการจ้างให้ชัดเจนเรื่องระยะเวลาการเข้าซ่อมแซมและการรับประกันเครื่อง
สรุป
การ จัดซื้อเครื่องพ่นหมอกควัน ให้ถูกต้องตาม พ.ร.บ.จัดซื้อจัดจ้าง 2560 ไม่ใช่เรื่องยากหากหน่วยงานยึดถือหลักความโปร่งใสและคุ้มค่า การเตรียม TOR เครื่องพ่นหมอกควัน ที่รัดกุมและการสืบราคาอย่างเป็นธรรม จะช่วยให้การดำเนินงานราบรื่นและป้องกันปัญหาทางกฎหมายที่อาจตามมาในอนาคต